اگر تازه فهمیده‌اید باردار هستید، احتمالاً شوق، تعجب و کمی نگرانی را با هم تجربه می‌کنید. این احساس‌ها کاملاً طبیعی‌اند. ماه اول بارداری بیشتر از آنکه دیده شود، در درون بدن اتفاق می‌افتد؛ و خبر خوب این است که با چند قدم ساده می‌توانید همین حالا پایه‌ی یک بارداری آرام و امن را بگذارید.
هفته‌های اول را چطور حساب می‌کنند؟
پزشکان و ماماها سن بارداری را از نخستین روز آخرین قاعدگی حساب می‌کنند، نه از روز لقاح. به همین دلیل دو هفته‌ی نخست «بارداری» معمولاً پیش از لقاح واقعی قرار می‌گیرند. یعنی وقتی گفته می‌شود در هفته‌ی چهارم هستید، جنین در واقع حدود دو هفته است که شکل گرفته. تاریخ تقریبی زایمان هم از همین روز محاسبه می‌شود.
پس از لقاح، سلول‌های در حال تقسیم خود را به رحم می‌رسانند و در دیواره‌ی آن جای می‌گیرند؛ به این مرحله لانه‌گزینی می‌گویند. از این زمان بدن هورمون بارداری می‌سازد؛ همان هورمونی که تست بارداری را مثبت می‌کند. اگر کنجکاوید در همین روزها برای خود جنین چه می‌گذرد، مطلب رشد جنین در هفته‌های ۱ تا ۴ را بخوانید.
چه تغییراتی ممکن است احساس کنید؟
تغییرات هورمونی همین هفته‌ها ممکن است این نشانه‌ها را به همراه داشته باشد:
- خستگی بیشتر از همیشه، حتی بعد از خواب کافی
- حساسیت یا سنگینی سینه‌ها
- نوسان خلق؛ گاهی خندیدن و بغض کردن در یک روز
- بیشتر شدن دفعات ادرار
بعضی مادران در زمان لانه‌گزینی لکه‌بینی بسیار خفیفی را تجربه می‌کنند؛ با این حال هر خونریزی را به پزشک یا ماما اطلاع دهید تا خودشان درباره‌اش نظر بدهند. همه‌ی مادران این نشانه‌ها را ندارند و نبودنشان به معنای مشکل نیست. هر بدن ریتم خودش را دارد.
مهم‌ترین کار این ماه: شروع مراقبت بارداری
مهم‌ترین اقدام این روزها، شروع یا تنظیم مراقبت بارداری است. اولین ملاقات بارداری معمولاً بین هفته‌ی ۶ تا ۱۰ انجام می‌شود، اما بهتر است همین حالا پزشک یا مامای خود را انتخاب کنید و وقت بگیرید. در این ملاقات درباره‌ی سابقه‌ی سلامت، بارداری‌های قبلی، داروها و مکمل‌هایی که مصرف می‌کنید و بیماری‌های زمینه‌ای صحبت می‌شود و آزمایش‌های اولیه درخواست می‌شوند.
مکمل‌هایی مثل اسید فولیک معمولاً از پیش از بارداری یا از همان ابتدای آن توصیه می‌شوند، اما نوع و مقدار آن‌ها را فقط پزشک یا ماما تعیین می‌کند. هیچ دارویی را هم که از قبل مصرف می‌کردید خودسرانه قطع نکنید؛ بعضی داروها باید با نظر پزشک تنظیم شوند، نه اینکه ناگهان کنار گذاشته شوند.
چند سؤال رایج این روزها
آیا می‌توانم قهوه و چای بخورم؟ لازم نیست کاملاً کنارشان بگذارید، اما کافئین را محدود کنید و مقدار مناسب را از پزشک یا ماما بپرسید.
ورزش کردن ایمن است؟ برای بیشتر مادران، فعالیت‌های سبک مثل پیاده‌روی نه‌تنها ایمن که مفید است؛ مگر اینکه پزشک به دلیل خاصی منع کرده باشد.
چرا این‌قدر خسته‌ام؟ بدن در حال انجام کار بزرگی است. خستگی ماه‌های اول بسیار شایع است و برای بسیاری از مادران در سه‌ماهه‌ی دوم کمتر می‌شود. هر وقت می‌توانید استراحت کنید و احساس گناه نکنید.
کارهایی که همین ماه ارزش انجام دارند
- یک پزشک یا ماما انتخاب کنید و برای نخستین ویزیت وقت بگیرید.
- تاریخ نخستین روز آخرین قاعدگی را جایی یادداشت کنید؛ مبنای همه‌ی محاسبه‌های بعدی همین است.
- فهرستی از داروها، مکمل‌ها و بیماری‌های زمینه‌ای‌تان بنویسید و در ویزیت اول همراه ببرید.
- دخانیات و الکل را کنار بگذارید و درباره‌ی میزان کافئین با تیم درمان مشورت کنید.
- پرسش‌هایتان را از همین حالا در گوشی یادداشت کنید تا در ویزیت فراموش نشوند.
اگر بارداری برنامه‌ریزی‌شده نبوده، همین فهرست ساده اولین قدم امن است. همسرتان هم می‌تواند در این مسیر کنارتان باشد؛ مطلب قرار است پدر شوید را با او به اشتراک بگذارید.
چه زمانی باید فوراً با پزشک یا ماما تماس بگیرید؟
- درد شدید شکم یا لگن، به‌خصوص اگر یک‌طرفه باشد
- خونریزی قابل‌توجه
- سرگیجه‌ی شدید یا غش
- تب
این نشانه‌ها نیاز به ارزیابی پزشکی دارند و نباید تا ویزیت بعدی صبر کرد.
یک قدم کوچک در زیَسمون
وقتی تاریخ تقریبی زایمان را از پزشک یا ماما گرفتید، آن را در زیَسمون ثبت کنید. از آن به بعد هفته‌ی بارداری و اندازه‌ی تقریبی جنین را در داشبورد می‌بینید و مطالب مجله هم مخصوص همان ماه شما پیشنهاد می‌شوند. برای خرید سیسمونی هم عجله نکنید؛ فهرست هوشمند زیَسمون به شما می‌گوید کدام وسایل را فعلاً نخرید تا بودجه‌تان در زمان درست خرج شود.
ماه آینده برای بسیاری از مادران با تهوع و خستگی همراه است؛ مطلب تهوع و خستگی اوایل بارداری کمک می‌کند از حالا آماده باشید.
این مطلب آموزشی است و جایگزین ارزیابی پزشک یا ماما نیست. زمان‌بندی مراقبت، آزمایش و سونوگرافی باید با شرایط فرد و دستورالعمل محل مراقبت هماهنگ شود.
منابع: سازمان جهانی بهداشت · NHS
